Birikime nereden başlamalı? İlk 10.000 TL
Birikime başlarken en sık yapılan hata, ilk parayla "en çok ne kazandırır?" sorusunun peşine düşmektir. Oysa ilk birikimin görevi para kazandırmak değil, sizi yüksek faizli borçtan korumak ve bir alışkanlık kurmaktır.
Sıra önemli
1. Yüksek faizli borç var mı? Aylık %3–4 faiz ödediğiniz bir kart borcu ya da KMH varsa, ilk birikim oraya gider. Bu borcu kapatmak, garanti ve vergisiz bir getiri demektir. Borcun gerçek maliyetini asgari ödeme yazısında hesapladım.
2. Küçük bir acil durum fonu. Önce bir aylık zorunlu giderinizi karşılayacak bir tampon hedefleyin. Beklenmedik bir tamir ya da sağlık gideri geldiğinde karta dönmemenizi sağlar. Ayrıntılar acil durum fonu yazısında.
3. Hedefe göre araç. Tampon oluştuktan sonra birikimin nerede duracağını, paranın ne zaman lazım olacağı belirler:
| Ne zaman lazım? | Uygun araçlar |
|---|---|
| Birkaç ay içinde | Vadeli mevduat, günlük faizli hesap |
| 1–3 yıl | Vadeli mevduat, para piyasası fonu, altın |
| 5 yıl ve üzeri | Uzun vadeli birikim: BES, fonlar, çeşitlendirilmiş yatırım |
İlk 10.000 TL örneği
Kart borcu olmayan ve henüz hiç birikimi olmayan biri için:
- 10.000 TL → acil durum fonunun ilk parçası, vadesiz ya da günlük faizli hesapta.
- Sonraki aylarda birikim, acil durum fonu 3 aylık gidere ulaşana kadar aynı yere.
- Fon tamamlandıktan sonra birikimin bir kısmı uzun vadeli hedeflere.
Tutar değil, düzen
Her ay küçük ama düzenli bir tutar, ara sıra yapılan büyük birikimlerden daha etkilidir. Maaş günü otomatik bir aktarım talimatı, birikimi irade gücüne bağımlı olmaktan çıkarır; maaş günü planına bakabilirsiniz. Düzenli birikimin uzun vadede nasıl büyüdüğünü de bileşik faiz yazısında gösterdim.
"Önce biraz daha kazanayım, sonra biriktiririm" diye beklemek, çoğu zaman gelirin arttığı ölçüde harcamanın da artmasıyla sonuçlanır. Birikime bugün, ne kadar küçük olursa olsun bir tutarla başlamak, alışkanlığın kendisini kurar.