Bileşik faiz: küçük birikimlerin gücü
Bileşik faiz, getirinizin de getiri kazanmasıdır. İlk yıllarda etkisi küçük görünür; zaman uzadıkça birikimin büyük kısmı yatırdığınız paradan değil, bu birikmiş getiriden gelir.
Basit ve bileşik faiz
- Basit faiz: getiri her yıl yalnızca ilk yatırdığınız anapara üzerinden hesaplanır.
- Bileşik faiz: her dönemin getirisi anaparaya eklenir, bir sonraki dönem getiri bu büyümüş tutar üzerinden hesaplanır.
birikim = anapara × (1 + getiri oranı)^dönem sayısı
Kısa sürede fark küçüktür; uzun sürede ikisi arasındaki makas hızla açılır.
Enflasyondan arındırarak düşünmek
Yüksek enflasyonlu dönemlerde nominal rakamlar yanıltıcı derecede büyük görünür. Anlamlı bir karşılaştırma için örnekleri reel getiriyle, yani enflasyondan arındırılmış oranla ve bugünün parasıyla hesapladım. Reel getirinin nasıl bulunduğunu bu yazıda anlattım.
Aylık 2.000 TL birikim
Her ay 2.000 TL biriktiren birinin, reel getiriye göre bugünün parasıyla ulaşacağı tutar:
| Süre | Yatırılan | Reel %5 ile | Reel %10 ile |
|---|---|---|---|
| 10 yıl | 240.000 TL | 310.565 TL | 409.690 TL |
| 20 yıl | 480.000 TL | 822.067 TL | 1.518.738 TL |
| 30 yıl | 720.000 TL | 1.664.517 TL | 4.520.976 TL |
Reel %10 senaryosunda 30 yılın sonunda birikimin %84'ü getiriden oluşuyor. Aynı aylık tutar, süre iki katına çıktığında birikimi üç katından fazla büyütüyor.
Erken başlamanın değeri
Reel %7 getiriyle, yılda 24.000 TL biriktiren iki kişi düşünelim:
- Ayşe 25 yaşında başlıyor, 10 yıl biriktirip 35 yaşında duruyor. Toplam yatırdığı: 240.000 TL.
- Mert 35 yaşında başlıyor ve 65 yaşına kadar 30 yıl boyunca biriktiriyor. Toplam yatırdığı: 720.000 TL.
65 yaşında Ayşe'nin birikimi 2.524.184 TL, Mert'inki 2.267.059 TL. Ayşe üçte bir para yatırıp daha fazla birikime ulaşıyor; aradaki fark yalnızca 10 yıl erken başlamasından geliyor.
72 kuralı
Paranızın kaç yılda ikiye katlanacağını kabaca bulmak için 72'yi yıllık getiri oranına bölün. Reel %10 getiriyle birikim yaklaşık 72 ÷ 10 = 7,2 yılda ikiye katlanır (gerçek hesapla 7,27 yıl). Kural düşük ve orta oranlarda iyi bir yaklaşım verir.
Ücretsiz araçBirikim hesaplama: bileşik getiri ve hedefAylık birikiminizin yıllar içinde bileşik getiriyle ne kadar büyüyeceğini ya da bir hedef için ayda ne kadar ayırmanız gerektiğini hesaplayın.Hesapla →Bileşik faiz borçta da çalışır, ama bu kez aleyhinize. Asgari ödemeyle devreden kart borcu her ay faizin faizini üretir; her ay yalnız asgariyi ödemenin borcu kaç ayda kapattığını asgari ödeme yazısında hesapladım. Birikime başlamadan önce yüksek faizli borcu kapatmak, en garantili "getiriyi" sağlar.
Ne anlama geliyor?
- Başlamak, tutardan önemlidir. Küçük ama erken ve düzenli birikim, geç başlayan büyük birikimi geçebilir.
- Süre, oranı büyütür. Getiri oranındaki küçük farklar uzun sürede büyük sonuçlara dönüşür; masraflar da öyle. Yıllık yüzde birlik bir yönetim gideri, 30 yılda birikimin önemli bir kısmını alır.
- Otomatikleştirin. Maaş günü düzenli aktarım, bileşik faizin çalışması için gereken sürekliliği sağlar; maaş günü planına bakabilirsiniz.