Tasarruf oranı nasıl hesaplanır?

"Ayda ne kadar biriktiriyorum?" sorusu, gelir değiştikçe anlamını yitirir. Daha iyi soru şudur: gelirimin yüzde kaçını biriktiriyorum? Bu oran, farklı gelir düzeylerini ve farklı dönemleri karşılaştırmayı mümkün kılar.

Formül

tasarruf oranı = aylık birikim ÷ aylık net gelir × 100

Net geliri 50.000 TL olan ve ayda 7.500 TL biriktiren birinin tasarruf oranı %15'tir.

Neler birikim sayılır?

• Sayılır: birikim hesabına, fonlara, BES'e yapılan aktarımlar; kredinin anapara kısmının erken ödenmesi (borcu azaltarak net varlığı artırır).
• Sayılmaz: kredi taksitlerinin faiz kısmı, kart borcunun asgari ödemesi (yalnızca borcun büyümesini durdurur), yıllık giderler için ayrılan para (ertelenmiş harcamadır; ayrıntılar aylık kumbara yazısında).

Net mi brüt mü?

Kişisel bütçede net gelir (hesabınıza yatan tutar) üzerinden hesaplamak en pratiğidir; çünkü karar verdiğiniz para odur. Karşılaştırma yaparken hep aynı tanımı kullanmanız yeterlidir.

Hedef ne olmalı?

Tasarruf oranı	Anlamı
%0 veya altı	Gelir giderleri karşılamıyor; önce bütçe
%5 – %10	Başlangıç; acil durum fonu yavaş ama emin adımlarla
%15 – %20	Sağlıklı; 50/30/20 kuralının hedefi
%30 ve üzeri	Hızlı birikim; erken finansal bağımsızlık hedefleri

Oranı bir anda yükseltmek yerine her ay küçük adımlarla artırmak daha kalıcı olur: örneğin her maaş artışının yarısını tasarruf oranına eklemek.

Oranı artırmanın yolları

• Birikimi maaş günü otomatik ayırın; maaş günü planı.
• Abonelik ve sessiz harcamaları temizleyin; abonelik takibi.
• Yüksek faizli borç varsa önce onu kapatın; kapanan borcun aylık ödemesi doğrudan tasarruf oranına eklenir.