Enflasyon döneminde bütçe
Klasik bütçe tavsiyeleri fiyatların görece sabit olduğu bir ortam için yazılmıştır. Fiyatların her ay değiştiği bir dönemde "markete ayda 12.000 TL" gibi sabit tutarlı bir bütçe, birkaç ay içinde gerçeklikle bağını kaybeder. Bütçe yine gereklidir; yalnızca birkaç uyarlama ister.
1. Tutarlar yerine oranlar
Bütçeyi TL tutarları yerine gelirin yüzdeleriyle kurun: gelirin %30'u konut, %15'i market gibi. Gelir değiştikçe hedefler kendiliğinden güncellenir. 50/30/20 kuralı bu yüzden enflasyonda da işe yarar.
2. Daha sık gözden geçirin
Yılda bir kez yapılan bütçe yerine, ayda bir kez 15 dakikalık bir kontrol. Hangi kalem geçen aya göre en çok arttı? Artış kalıcı mı? Bütçe yöntemindeki aylık toplamlar kişisel enflasyonunuzu da gösterir.
3. Büyük alımları planlayın
Fiyatı hızla artan ve zaten alacağınız bir ürün varsa (beyaz eşya, bilgisayar, yıllık bir hizmet), almayı erteleyerek beklemek pahalıya gelebilir. Ama "fiyat artacak" korkusuyla ihtiyaç olmayan bir şeyi almak da bir kayıptır; yalnızca listedeki ürünler için geçerlidir.
4. Taksit ve borç: iki yönlü düşünün
Sabit taksitli bir borç, enflasyon döneminde reel olarak hafifler: gelir arttıkça sabit taksitin geliriniz içindeki payı küçülür. Ama bu yalnızca faizsiz ya da düşük faizli sabit borçlar için geçerlidir. Kart borcunun faizi her ay güncel oranlarla işler ve bu avantajı sağlamaz.
5. Birikimi enflasyonun önünde tutmaya çalışın
Vadesiz hesapta bekleyen para enflasyon kadar değer kaybeder. Birikimin getirisini enflasyonla karşılaştırarak değerlendirin; hesabı reel getiri yazısında anlattım.
Ücretsiz araçMevduat faizi hesaplamaVadeli mevduatın brüt faizini, vadeye göre stopajı ve net getirisini hesaplayın; enflasyona göre reel getiriyi görün.Hesapla →6. Yıllık giderleri enflasyonla güncelleyin
Kasko, sigorta, okul gibi yıllık giderler için ayırdığınız aylık tutarı, beklenen fiyat artışına göre yukarı yuvarlayın. Yöntemi aylık kumbara yazısında anlattım.
Enflasyonda bütçenin amacı her şeyi kontrol etmek değil, paranın nereye gittiğini görmeye devam etmektir. Fiyatlar hızla değiştiğinde en tehlikeli şey, harcamaların farkına varmadan gelirden hızlı büyümesidir.