Borçtan kurtulmak: kartopu ve çığ yöntemi
Birden fazla borcunuz olduğunda en zor soru "önce hangisi?" sorusudur. Her birine biraz ödeyip hepsini aynı hızda eritmeye çalışmak, genellikle en yavaş ve en pahalı yoldur. İki bilinen yöntem, borçları sıraya koyar ve fazla parayı tek bir borca odaklar.
İki yöntem
Her iki yöntemde de bütün borçların asgari ödemesi her ay yapılır. Fark, geriye kalan paranın hangi borca gideceğindedir:
- Kartopu: fazla para en küçük bakiyeli borca gider. O kapanınca onun ödemesi bir sonraki en küçük borca eklenir; ödeme tutarı kartopu gibi büyür.
- Çığ: fazla para en yüksek faizli borca gider. Matematiksel olarak en az faizi ödeten yöntemdir.
Aynı örnek, iki yöntem
Üç borcu olan birini düşünelim. Borçlar için her ay toplam 10.000 TL ayırabiliyor; faizlere KKDF ve BSMV dahil:
| Borç | Bakiye | Aylık faiz | Aylık asgari |
|---|---|---|---|
| Kart A | 12.000 TL | %3,25 | 1.500 TL |
| Kart B | 30.000 TL | %3,75 | 3.000 TL |
| KMH | 8.000 TL | %4,25 | 800 TL |
Yeni harcama yapılmadığı varsayımıyla sonuçlar:
| Yöntem | Borçların kapanması | Toplam faiz + vergi |
|---|---|---|
| Yalnız asgari (fazla ödeme yok) | 14 ay | 14.662 TL |
| Kartopu | 6 ay | 5.517 TL |
| Çığ | 6 ay | 5.354 TL |
Burada iki şey öne çıkıyor:
- Asıl fark yöntemler arasında değil, bir yöntem seçmekle seçmemek arasında. Aynı aylık bütçe odaklanarak kullanıldığında borç 14 yerine 6 ayda kapanıyor ve faiz 9.000 TL'den fazla azalıyor.
- Çığ biraz daha ucuz, kartopu biraz daha motive edici. Bu örnekte fark yalnızca 163 TL. Faiz oranları arasındaki fark büyüdükçe çığın avantajı artar.
Hangisini seçmeli?
- Faiz oranları birbirine yakınsa kartopu. İlk borcun birkaç ayda kapanması, sürdürmeyi kolaylaştırır. Borç kapatmada en büyük risk yarıda bırakmaktır.
- Oranlar arasında büyük fark varsa çığ. KMH ya da nakit avans gibi pahalı borçlar varsa, önce onları kapatmak ciddi tasarruf sağlar.
- En pahalı borç aynı zamanda en küçüğüyse, iki yöntem aynı yere çıkar: önce o.
Yöntem işe yarasın diye
Borç kapatırken kartları kullanmaya devam ederseniz, hesap her ay baştan başlar. Kapatma döneminde kartları yalnız zorunlu harcamalara ayırın; mümkünse yeni harcamaları nakit ya da banka kartıyla yapın.
- Borç ödemesini maaş günü otomatik yapın; ay sonuna bırakılan ödeme küçülür.
- Kapanan her borcun aylık ödemesini harcamaya değil bir sonraki borca aktarın. Yöntemin gücü buradan gelir.
- Borçlar bittiğinde aynı aylık tutarı bir süre acil durum fonuna yönlendirin; yeni bir borç döngüsünü önlemenin en kısa yolu budur.