Harcama kategorileri: para nereye gidiyor?
Harcamaları kategorilere ayırmanın amacı muhasebe tutmak değil, karar vermektir: nerede kısabilirim, nerede beklediğimden fazla harcıyorum? Bunun için çok sayıda kategoriye gerek yoktur; tersine, fazla ayrıntı resmi bulanıklaştırır.
Yedi kategori yeter
| Kategori | Neler girer |
|---|---|
| Konut | Kira, aidat, konut kredisi, ev bakım |
| Faturalar | Elektrik, su, doğalgaz, internet, telefon |
| Market | Gıda, temizlik, ev ihtiyaçları |
| Ulaşım | Yakıt, toplu taşıma, araç bakımı, sigorta |
| Dışarıda | Restoran, kafe, paket servis |
| Keyif ve alışveriş | Giyim, eğlence, hobi, abonelikler |
| Borç ve birikim | Kredi taksitleri, kart borcu, birikim aktarımları |
Bu yedisine bir de "diğer" eklenir. Hedef, "diğer"in toplam harcamanın %10'unu geçmemesidir; geçiyorsa bir kategori eksiktir.
Market ile dışarıda ayrımı
En çok bilgi veren ayrım genellikle market ile dışarıda yemek arasındadır. İkisi de "yemek" gibi görünür ama biri ihtiyaç, diğeri tercihtir ve dışarıda yemek, çoğu bütçenin en hızlı büyüyen kalemidir. Ayrı tutmak, kısmak istediğinizde nereye bakacağınızı gösterir.
Kategorilerden karar çıkarmak
Üç ay boyunca kategori toplamlarını çıkardıktan sonra üç soru sorun:
- En büyük üç kategori hangileri? Kısıntı yapılacaksa etkisi en büyük olan yerler buralardır.
- Hangi kategori her ay artıyor? Sessizce büyüyen kalem, en çok dikkat edilmesi gerekendir.
- Hangi kategori beni şaşırttı? Tahminle gerçek arasındaki en büyük fark, alışkanlığın farkında olunmadığı yeri gösterir.
Abonelikler çoğu zaman "keyif" kategorisinde kaybolur. Onları ayrıca listelemek, yılda binlerce liralık sessiz harcamayı görünür kılar; yöntemi abonelik takibi yazısında anlattım.
Bütçeye bağlamak
Kategoriler, 50/30/20 kuralının kovalarına kolayca eşlenir: konut, faturalar, market ve ulaşım ihtiyaçlara; dışarıda ve keyif isteklere; borç ve birikim son kovaya. Aylık takibi en az çabayla yapmak için bütçe yöntemine bakabilirsiniz.